Wersja twojej przeglądarki jest przestarzała. Zalecamy zaktualizowanie przeglądarki do najnowszej wersji.

Kto jest w stanie zarządzać krajem, gdzie panuje kryzys?

Opublikowany 2015/06/24

Żyjemy w kraju, gdzie najmniejszy powiew wiatru, niespodziewana ulewa, przedwczesna zima itd. ect-  burzą strukturę naszego funkcjonowania w państwie, które powinno być przygotowane na każdą ewentualność. A media karmią nas wyborczą „kaszanką”, że przecież ciągle nie wyszliśmy jeszcze z kryzysu…

Edyta FranczukEdyta Franczuk

 

Postanowiliśmy poprosić o opinię  eksperta - Edytę Franczuk, Specjalistę i trenera zarządzania kryzysowego na temat - jak można zarządzać w okresie kryzysu w małej jednostce- jaką jest np. gmina….

 

***

Ustawy połączone z aktami wykonawczymi dają podwaliny potrzebne do ujęcia dodatkowych przepisów oraz rozpisanie działań koniecznych do prawidłowego funkcjonowania wszystkich instytucji Państwa wliczając w to podstawowe jednostki samorządów terytorialnych.

Ustawa o zarządzaniu kryzysowym z 26 kwietnia 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 89, poz.590 z późn. zm.) jest podstawowym zapisem, który w dużej szczegółowości ujmuje zadania konieczne do zrealizowania, aby przeciwdziałanie oraz niwelowanie powstałych sytuacji kryzysowych było skuteczne.

Podstawowym dokumentem - jaki na podstawie wydanych aktów prawnych dotyczących zarządzania kryzysowego należy stworzyć - jest dokument zwany Planami Zarządzania Kryzysowego.

W Art. 5. Pkt 2 Ustawy o zarządzaniu kryzysowym wymienione zostały poszczególne elementy, jakie muszą być ujęte w prawidłowo skonstruowanych Planach Zarządzania Kryzysowego, podana została ogólna ich struktura.

Najistotniejszą częścią dokumentu jest tzw. Plan Główny. Bowiem na nim opiera się pozostała część całości dokumentu.

Podstawą do stworzenia Planu Głównego jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych sytuacji kryzysowych, jakie mogą wystąpić na danym terenie gminy, scharakteryzowanie każdej z nich oraz wykonanie i opracowanie szczegółowych scenariuszy rozwoju wraz z adekwatnymi do nich wariantami działań.

Wszyscy wiemy, że prawidłowe zidentyfikowanie i opisanie sytuacji kryzysowych wbrew pozorom nie jest proste. Dlatego też w początkowej fazie opracowań należy sięgnąć do definicji zawartej w ustawie o zarządzaniu kryzysowym w art. 3 punkt 1.

Po przeanalizowaniu dokładnym interpretacji wyrażenia przechodzimy do listy sytuacji kryzysowych, jakie mogą wystąpić na terenie gminy. Gmina jest podstawową jednostką samorządową, więc na jej przykładzie najłatwiej jest opisać zasady opracowania Planu Głównego dotyczącego części samych zagrożeń.

Ta część-  a mianowicie określenie potencjalnych zagrożeń, jakie mogą wystąpić na danym terenie jest najważniejsza. Przy dokładnej specyfikacji sytuacji kryzysowych konieczne jest określenie ich lokalizacji, skutków pierwotnych i skutków wtórnych.

Sporządzamy tzw. tabelaryczna listę zagrożeń (przykład tab. nr 1), w której ujmujemy zagrożenie, jego typ oraz występowanie. Zaznaczamy te zagrożenia, które mogą wystąpić na naszym terenie dane o zagrożeniach można uzyskać z instytucji takich- jak straż pożarna, policja, IMGW lub danych historycznych, np. kroniki.

 Tabela nr.1

Lp.

Zagrożenie

Typ zagrożenia

Występowanie

1.    

Powódź

Naturalne

Tak

2.    

Susza

Naturalne

Tak

3.    

Wiatr . 120 km/h

Naturalne

Tak

4.    

Upały

Naturalne

Tak

5.    

Mrozy poniżej 25 st. C

Naturalne

Tak

6.    

Śnieżyca

Naturalne

Tak

7.    

Akt terroru

Antropogeniczne

Tak

8.    

Awaria energetyczna

Techniczna

Tak

9.    

Trzęsienie ziemi

Naturalna

Nie

Po pierwszej wstępnej identyfikacji sytuacji kryzysowych, każdą z nich opisujemy z bardzo dużą dokładnością. Scharakteryzowane muszą być przez pryzmat przewidywanych skutków. Oba wymiary skutków wystąpienia zagrożenia czyli skutki pierwotne i skutki wtórne powinny być uwzględnione. Przy końcowym etapie charakteryzowania zagrożeń sporządzamy tabelę ilustrującą, które zagrożenie, jakie skutki wywołuje oraz jakie są najczęstsze skutki wtórne na naszym obszarze, bez względu na rodzaj zagrożenia.

Przykład:

Definiujemy dokładnie zagrożenie:

Wiatr - poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są zazwyczaj wywołane różnicą ciśnienia atmosferycznego. Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje.

Następnie sporządzamy tabelę, która (przykład tabela nr 2) przedstawia skalę opracowaną do szacowania wielkości zniszczeń w zależności od prędkości wiatru. Według tej skali wiatry podzielono na pięć klas.

Skala wiatrów i skutki (przykład)

Lp.

Klasa

Nazwa

Prędkość

Skutki

 

I

gwałtowny

62-74 km/h

może łamać gałęzie drzew i utrudniać chodzenie. 

 

II

wichura

75-88 km/h

zdolna łamać całe drzewa, zrywać dachówki, uszkadzać budynki.

 

III

silna wichura

89-102 km/h

może zrywać dachy, wyrywać drzewa z korzeniami, łamać wieże i słupy energetyczne.

 

IV

gwałtowna wichura

103-117 km/h

może  powodować rozległe zniszczenia. Na obszarze, gdzie wiatr wieje z taką prędkością, należy liczyć się z zagrożeniem życia.

 

V

Orkan

>118 km/h

mogące mieć niszczycielskie skutki. Ich prędkość przekracza 118 km/h. Przy wietrze o tej prędkości zagrożenie życia jest poważne.

Kiedy zostaje opisana definicja i sporządzona tabela dla szczegółowej charakterystyki zagrożenia, przechodzimy do analizy skutków podzielonych na pierwotne i wtórne. Skutki pierwotne traktujemy jako zdarzenie losowe bezpośrednio wywołane przez negatywne incydenty mające wpływ i przełożenie na zaburzenia prawidłowego funkcjonowania danego obszaru. Przy wietrze mogą to być np. zerwane linie wysokiego napięcia. Skutkami wtórnymi są wszystkie zdarzenia, które zaistniały, bądź mogą zaistnieć w następstwie, lub przez komplikacje spowodowane wydarzeniem.

Po opracowaniu opisanych wyżej części dokumentu kolejnym krokiem jest wykonanie tabeli, zwanej przyczynowo – skutkową. Określa ona, jakie skutki wtórne mogą generować zagrożenia pierwotne oraz z jakiego charakteru skutkami wtórnymi musimy się liczyć na naszym obszarze.

Kolejnym ważnym punktem przy szczegółowej analizie sytuacji kryzysowych jest wyliczenie ryzyka, z jakim mogą na danym obszarze wystąpić. Ocenę ryzyka robimy na podstawie znanych i powszechnie używanych metodyk ocen na bazie rachunku prawdopodobieństwa. Podstawowym celem szacowania ryzyka jest ocena prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia oraz skutków, które może ono spowodować.

Bardzo istotną częścią przy charakteryzowaniu wszystkich zagrożeń są mapy ryzyka i zagrożenia sytuacją kryzysową.

W tej części przygotowania materiałów do Planu Zarządzania Kryzysowego konieczne jest zebranie informacji i dokumentacji z zagadnień dotyczących podstawowych pojęć związanych z sytuacją kryzysową, prawdopodobieństwo jej wystąpienia, mapy zagrożenia zdarzeniem, oraz mapy ryzyka. Mapy są niezbędnym dokumentem do organizacji zadań planistycznych i podejmowania działań w sytuacji zagrożenia i powstania sytuacji kryzysowej. Są one jednocześnie elementem scenariusza przebiegu zdarzenia. Jako przykład podam powódź jako zdarzenie losowe.

Prócz określenia prawdopodobieństwa jej wystąpienia, muszą być sprecyzowane strefy zalewowe najlepiej ujęte w grafice i opisane niezwykle dokładnie. Na podstawie takiego opracowania łatwiej jest stworzyć cały scenariusz przebiegu sytuacji kryzysowej, obliczyć czas jak długo będą tereny poddane działaniu zdarzenia, oraz określić dokładne skutki i pierwotne i wtórne przy każdej strefie zalania obszaru. Przy uzupełnieniu określonych stref zalewowych o mapy zagrożeń doprecyzujemy scenariusz przebiegu sytuacji kryzysowej. Dzięki temu spisaniu scenariusza działań przy każdej z opcji sytuacji kryzysowej jest nie tylko ułatwione, ale i z dużą dokładnością sprecyzowane tak aby uniknąć nieprzewidzianych przykrych w skutkach niespodzianek zaburzających przeciwdziałania zdarzeniu. Dla każdego ze scenariuszy sytuacji kryzysowej, przedstawia się elementy składowe takie jak: zasięg, przy powodzi – głębokość wody, itp.

Przy dobrze przygotowanych scenariuszach, specyfikacji oraz dokładnych opisach wszystkich możliwych sytuacji kryzysowych jakie mogą wystąpić na danym obszarze, łatwiej tworzy się dalszą część dokumentu Plany Zarządzania Kryzysowego. Prawidłowe przygotowanie tej części planu rzutuje na dalszy dokument. A przecież dzięki tego typu opracowaniom działa się nie tylko łatwiej i szybciej w sytuacjach podwyższonych zagrożeń, a zwiększa się prawdopodobieństwo uratowania życia i zdrowia mieszkańców dotkniętych zdarzeniami tragicznymi w skutkach.

Polityka cookies

Ten serwis korzysta z plików cookies do przechowywania informacji na twoim komputerze.

Czy akceptujesz?